Câu chuyện từ Gò Sa

 Hùng  lai.

 “Home is home though it be never so homely”

  Thành ngữ  Anh

  Lê Hồng Ân

Năm 75  từ “cứ”  về quê - cái xóm nhỏ nằm ven thị -  nhìn hàng hóa  Mỹ, Nhật  bày la liệt trong các cửa tiệm đến hoa cả mắt nhưng tôi chẳng  ngạc nhiên; trái lại sự xuất hiện của  thằng Hùng , con của Trang, cô bạn thưở thiếu thời  thì làm tôi giật nảy mình. Đó là một thằng Mỹ con da trắng chính hiệu. Đứng bên  mấy đứa anh, em cùng mẹ khác cha, nó cao vượt lên hơn một cái đầu, mắt xanh, tóc hoe vàng, môi đỏ thắm…Tôi có cảm giác như là có ông khách Mỹ nào đó vừa mới dắt con đến thăm nhà Trang vậy.

Theo chồng Trang tâm sự,  khi Trang làm “maid”* cho một viên Đại úy Mỹ, ở Thị xã  thì giữa nàng với gã Đại úy cố vấn có một “giao kèo”.  Và kết quả là chồng Trang được vào lực lượng bình định nông thôn, khỏi phải đi các vùng  chiến thuật,. Thật tình, tôi không hiểu chuyện này  thực hay bịa và có ảnh hưởng đến gia đình Trang hay không, nhưng tôi  nhận thấy thằng Hùng rất yêu anh chị em và “cha” mẹ nó.

Nhà Trang ở gần ngã ba lộ. Chiến tranh vắt kiệt sức lực và lòng trắc ẩn của mọi người, nên chẳng mấy ai ở cái xóm nhỏ  này quan tâm đến sự hiện hữu của thằng Hùng cho tới tận ngày hòa bình trở lại

Thằng Hùng, trông như con ngỗng giữa bầy vịt , nên nó không bao giờ  tham gia các trò chơi với bọn trẻ con cùng  lứa trong xóm. Học hành làng nhàng và chỉ đến hết lớp bốn thì nó  xin nghỉ học. Ngược lại, nó siêng năng việc nhà như chẻ củi, kéo xe rác, sửa chữa lặt vặt... Xong việc, Hùng thường ngồi trước bậu cửa, nhìn ra đường  với cặp mắt xanh trong veo, không ai có thể biết nó đang nghĩ gì.

Nhà tôi nằm  xeo xéo nhà Trang, qua trục đường cái quan. Hùng thường lên nói chuyện với má tôi, người mà nó  gọi “ bà ngoại”, vì bà là người biết lắng nghe nó tâm sự về đủ chuyện; từ việc  nó gặp  “ma ôm nhau” khi theo cha, vác máy Côle  đi “chạy nước ruộng”, giữa đêm khuya, đến chuyện con heo nhà nó bỏ ăn, và cả nổi niềm  má nó không bao giờ muốn nói chuyện riêng với nó.

Mỗi lần nó lên nhà, tôi rất vui vì được nó gọi là “cậu Hai”.;. và, được nghe thằng Mỹ con này nói thổ ngữ xứ Quảng đặc sệt chứ không phải  American English* cũng là một điều thú vị.

Sau mấy năm làm ăn xa, một lần trên đường về quê,  tôi gặp lại Hùng  giữa trưa hè nắng chói chang, đang  “chạy nước ruộng” cạnh bờ sông. Hắn ra dáng người lớn và mang khá nhiều nét hợp chủng, “melting pot”* nhưng không phải Hoa Kỳ mà của dân nửa chợ nửa quê vùng Xóm Xiếc, - tóc bù xù, rám nâu, cao gầy, chỉ đôi mắt vẫn thế, xanh biếc đến mê hồn.  Tôi mời nó  thuốc rê. Ngồi bệch xuống vệ cỏ dưới bóng tre, vừa quấn thuốc, Hùng tâm sự:

“ …Cậu Hai, gọi con là Hùng Xóm Xiếc, chứ đừng gọi Hùng lai nữa nghen”-  Nghe nó nói mà tôi ngậm ngùi.

Những đợt ra quân đào mương, làm vệ sinh trong xóm, Hùng lai bao giờ cũng hăng hái có mặt, làm việc hăng say, nhưng  chẳng được biểu dương bao giờ.  Trong gia đình, nó là người đầu tiên được cả nhà “tin tưởng” cử  đi chăm sóc ông “nội” bịnh, nằm bệnh viện  tỉnh. Vui vẻ  ôm khăn gói ra đi, không nói nửa lời. Sau một tuần lăn lóc, ngủ trên sàn xi măng bệnh viện, về nhà, ngồi trên bậu cửa, hút thuốc, nó đăm chiêu nhìn ra con đường với ánh mắt xanh sậm lại.

Có thuốc lá rê ngon là nó vọt lên mời má tôi liền, và khi nào hết thuốc nó lại băng qua đường, lên tìm bà.

Nó cố tỏ ra với mọi người rằng mình bằng lòng với hiện tại, nhưng tôi lại cảm giác có một sự bất an đang lẫn quất trong đôi mắt xanh ấy. Xem những cuốn phim với khuôn hình  lính Mỹ đốt nhà, lính Mỹ  trèo lên trực thăng chiếu trên Ti Vi, nó lờ mờ nhận ra  mối dây vô hình giữa những người lính  và thân phận của minh. Có một câu hỏi mà chắc chắn,nó  chẳng thể lẫn tránh: “ Cha nó là ai? Đang ở đâu? ” nhưng trong hoàn cảnh hiện thời, câu trả lời là không tưởng.  Mặc cảm thân phận đã hình thành dù là chưa đậm nét. Vì thế, Hùng  muốn trở thành một gã “trai cày” xóm Xiếc thực thụ.

Nó thích chơi chọi gà, thường bỏ ăn, cả ngày theo cậu nó đi nhứ chim cu tận Minh Long, thích ăn rau muống quấn bánh tráng chấm với mắm dằm ớt, thích uống nước chè xanh đậm đặc trước khi ra đồng “chạy” nước ruộng. …Tính cách cực đoan và cả tin – “đặc sản” của dân Gò Sa cũng thấm vào người nó tự lúc nào..Nhưng nó vẫn như là viên sỏi trắng chưa thể  lẫn với đá ong nâu của xứ Gò Sa….

Làm việc xa nhà, tôi không hay tin Hùng lai đi Mỹ . Nghe má tôi kể  lại thì  hôm lên nhà chào từ biệt bà đểtrước khi vào Sài Gòn theo diện con lai, nó cũng xử sự đơn giản, nhẹ nhàng như khi  đến  xin thuốc rê  vậy.

“ Chào ngoại, con qua Mỹ, khi nào làm ăn phát đạt con về thăm” Nó nói, trước khi ra thị xã tập trung..                                        

Tết gần đây, tôi gặp Hùng khi vừa từ Mỹ trở về.  Hùng trông trắng ra, không có dáng quê như ngày nào nhưng vẫn chưa phải là  chàng “Mẽo” mà tôi hay gặp trên đường phố Sài Gòn. Nó tâm sự với má tôi và bà kể lại như sau:

Việc đầu tiên Hùng thực hiện khi đến nước Mỹ là đăng tin trên phương tiện truyền thông tìm cha với những chi tiết mà Trang đưa cho nó.. Cả mấy năm trời đều vô vọng. Thưởi ban đầu, Hùng xin làm bồi và rửa bát chén mười hai tiếng một ngày. Gần một năm, ông chủ nhà hàng thấy nó siệng năng, thật thà nên cho làm chân phụ bếp. Ở đấy Hùng quen với một người con gái Việt. Dành dụm được ít tiền… hơn một năm sau thì hai đứa về ở với nhau. Lúc đầu chúng sống rất hòa thuận, nhưng, Hùng phải dành dụm tiền gửi về cho mẹ để nuôi các em đi học. Vợ Hùng tuyên bố:“…tưởng lấy chồng Mỹ có tiền xài, ai ngờ lấy trúng anh chàng kiết xác”. Thế lá vợ hắn “gút bai”  luôn. Nó  trở lại cuộc sống độc thân.

Tôi xuống chơi nhà Trang nhìn thấy cung cách Hùng tắt điếu thuốc hút dở rồi dắt lên vành tai, đến cái dáng khom lưng ngồi bậu cửa của hắn sau khi ăn rau muống quấn bánh tráng, tôi nghĩ  bụng :  “ Hoa kỳ có thêm một chàng “mắm” . Mấy ông anh họ Viet kieu của  tôi đi theo diện H.O  thì khác. Họ về  thăm quê, ban ngày tiếp khách ở nhà, nhưng tối đến lại thuê taxi ra khách sạn tỉnh ngủ…

“ Good bye cậu Hai, qua Mỹ, Hùng nhớ tiếng chim cu gáy quá chừng”  Hùng nói, ánh mắt xanh  trong trẻo như ngày nào. 

Hôm ra đi, Hùng lên nhà chào từ biệt và đưa cho tôi một bì thư dán kín, gửi cho “ Bà Ngoại”.  Hùng về Mỹ được một năm thì vợ chồng Trang khởi công xây nhà mới. Một tác phẩm kiến trúc nhà ống “ba tấm”, đỏ sậm,  trông nhức cả mắt. Giờ thì chồng Trang luôn miệng nói về Hùng.

Má tôi bóc bì thư, thấy có tờ năm mươi đô với mảnh giấy ghi dòng chử: “ con biếu ngoại mua thuốc rê”.

 ..

July 2o11

·        Maid : người đàn bà giúp việc nhà

-        American English : Tiếng  Mỹ .

-        Melting pot : nơi có nhiều người nhập cư từ các nước khác nhau chung sống.