KHÁT VỌNG CÒN XANH

   Cách đây hai mươi năm Vũ Phán có in tập thơ “Tranh Biển”.Tôi cứ bị ám ảnh mãi với mấy câu thơ trong đó:    

                                  Cây đấy mà sao chẳng đậu chim ơi

                                  Bay hối hả cùng trời cuối nước

                                  Sóng sóng thôi có chi mà cuống quýt

                                 Huống chỉ là có sóng với chim thôi

               Thoạt đầu bài thơ không làm tôi chú ý, chỉ thấy tội nghiệp con chim, có gì đâu mà cuống quýt, vội vã. Mãi về sau đọc lại tôi mới chia sẻ với tác giả. Trong cuộc sống có biết bao nhiêu sự cuống quýt vớ vẩn như vậy. Tình yêu, văn chương, khoa học hay sự nghiệp tất cả nhiều khi cũng chỉ là những say mê không đâu và nghiệp chướng. Không hiểu cái cuống quýt trông như vô nghĩa ấy sẽ không hiểu cuộc đời và do đó cũng sẽ không hiểu hết nghệ thuật, bởi vì xét theo một phương diện nào đó nghệ sĩ cũng chỉ như con công múa, mải mê với vũ điệu của màu sắc, câu chữ, mải mê với trò chơi đơn độc, một mình, một thứ trò chơi vô tăm tích.

              Đọc thơ Vũ Phán có cảm giác như nhìn con chim công đang múa. Lặng lẽ, mê say, chìm đắm trong tiếng gọi xa từ đâu đấy, lắng nghe âm thanh “hạt cát vỡ trôi khỏi bến sông Hồng”, lắng nghe “gót chân qua thơm mùi nước biển”, lắng nghe “nỗi đau cái đẹp”. Tất cả các bài thơ đều rất ngắn, câu thơ cũng ngắn, để lại một khoảng mênh mông cho lắng nghe, chiêm nghiệm. Mỗi bài thơ như một bức tranh phác thảo, những ý nghĩ, những tâm trạng xếp cạnh nhau như những mảng khối rời rạc, không mong tới một sự diễn đạt đầy đủ, một kết thúc hoàn chỉnh, một hình hài trọn vẹn

              Thơ Vũ Phán không câu nệ về câu chữ. Dài hay ngắn, có vần hay không vần không quan trọng, miễn sao nói được ý mình, diễn tả được cảm giác đang ám ảnh mình, miễn sao để lại được một khoảng không gian cho những điều không thể nói hết bằng lời. Câu thơ Vũ Phán hoàn toàn tự do. Tự do như cách nghĩ của anh, như cách cảm, cách sống của anh.

              Tôi thích những suy nghĩ sâu sắc của tác giả, nhưng điều làm tôi cảm động là những tình cảm anh dành cho cha, mẹ, con cái và những người thân, bè bạn. Bài thơ tả cảnh tác giả ngồi mặc yếm chít khăn cho hoạ sĩ dựa vào đó vẽ lại chân dung mẹ để thờ là một bài thơ hay, xúc động:

                                     Con ngồi mặc yếm chít khăn

                                     Tưởng nhớ bờ đê heo may gió thổi

                                     Con sông Linh Giang lũ ào cuộn đỏ

                                     Hoạ sĩ nhìn

                                     Hoạ sĩ vẽ chân dung

                                    Vẽ xong rồi đặt trước bàn hương

                                    Chẳng ai nghĩ không phải là hình mẹ

                                    Đôi mắt buồn treo hai giọt lệ

                                    Sinh thời mẹ vẫn khóc vì con

                  Đặc biệt những bài thơ nói về con chó Út Chát thật độc đáo. Ở đây không còn có sự phân biệt nào giữa người và vật                           

                              Cha – hạt cát vỡ

                              Con – cọng lá trôi

                              Khác tiếng nói

                              Khác loài

                              Cả hai đều máu đỏ

          Cuộc đối thoại giữa “cha và con”,  giữa tác giả và con chó Cún về số phận, về cuộc đời biến thành cuộc đối thoại giữa hai sinh linh bình đẳng. Đây không phải là những bài thơ viết theo kiểu ngụ ngôn hay mô tả chó như một thú vui sinh vật cảnh mà là cuộc trò chuyện giữa hai thân phận có chung ngôi nhà, cùng chung một mối quan tâm, cùng chung vũ trụ. Cái nhìn của nhà thơ thật hiện đại và nhân văn.

          Trong tập thơ có nhiều lần tác giả nhắc đến Tuyết. Nhan đề tập thơ cũng là “Tuyết”. Hình ảnh cây Dương tuyết tượng trưng cho vẻ đẹp ở đầu bên kia của Vĩnh Viễn, của Tình Yêu có từ tiền kiếp, của khát vọng không bao giờ đạt được. Cái khát vọng ấy ám ảnh, theo đuổi nhà thơ khiến anh không được yên, bắt anh phải cầm bút, “Lấy nỗi đau mà thấy Tuyết”, lấy thơ ca làm người chia sẻ với mình.

          Vũ Phán làm thơ không nhiều. Gần 20 năm chỉ viết được mấy chục bài thơ. Thơ anh lại ít chữ. Nhưng mỗi bài thơ đều trĩu nặng yêu thương, đầy ắp một năng lượng tinh thần. Gánh nặng tình yêu và thời gian đè trên vai nhà thơ không làm anh bỏ cuộc. Không phải ngẫu nhiên mà tác giả kết thúc tập thơ bằng bài “Cây Dương tuyết” với hai câu cuối:

                              Gỡ gánh nặng năm tháng

                              Ta đi..

          Tôi rất thích một cách ứng xử với cuộc đời như vậy.

                                                                      Sài Gòn, 20/02/2008.