Yếm… Em
Lê Hồng Ân

       Ngày nay, chẳng hiểu  vì lý do gì mà ngoài một số cụ bà vùng sâu  và diễn viên sân khấu chèo cổ, chẳng còn mấy ai mặc  yếm. Nhưng chắc  chắn rằng chiếc yếm  đã xuất hiện rất sớm trong đời sống người phụ nữ nông thôn Việt Nam. Nó có một vai trò khá thú vị trong quá trình phát triển tình yêu đôi lứa.   Xin trích dẫn vài câu ca dao minh họa.

Chiếc yếm không những lung linh  màu sắc trong các cuộc  hội hè đình đám mà còn có mặt cả ở nơi linh thiêng tôn giáo. Hơn thế , chiếc yếm còn là một tác nhân  “nguy hiểm” mà người xưa phát hiện khá bất ngơ  .
          
                  Ba cô đội gạo lên chùa
        Một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư…

 Mà vì sao  lại mê màu  nóng, rất “dương” nhỉ? Thật trớ trêu!

Đến tuổi dậy thì,  thiếu nữ  mặc yếm thì chiếc  yếm  trở  thành một phương tiện biểu đạt

            Ước gì sông hep tầy gang
        Bắt cầu giãûi yếm cho chàng sang chơi

Một cách tỏ tình táo bạo, và rất tự  tin. Các cụ  ngày xưa cũng “ỡm ờ”  ra phết

                ***
Nhưng cuộc đời và cả tình yêu của người thôn nữ  nhất định rồi sẽ có những thời điểm    nảy sinh những va đập khôn lường,  cần  một bản lĩnh  để  lựa chọn. Và  chiếc yếm được viện dẫn như  một cách ứng xử  :   
       
            Hoa cúc vàng nở ra hoa cúc tím
                    Em lấy chồng rồi trả yếm cho anh

            Hoa cúc vàng nở ra cúc xanh
            Yếm em em mặc cớ gì anh anh đòi.
   
Chàng trai quê “bị loại khỏi vòng chiến” khá thông minh khi tìm ra dạng mệnh đề mâu  thuẩn  để  minh hoạ “ đề nghị”  của mình.  Nhưng đòi  lại “ vật làm tin” của  một thời thì quả là không tế nhị. Có thật là đòi lại yếm không?  Có thể bị áp lực tâm lý  nên chàng  xử sự  hơi bột phát. Giống như  cách trả đũa của các cầu thủ trên sân banh khi bị chơi xấu. “ Phủ định của phủ định” - cô gái  chứng minh quyền sở hữu đối với  kỷ vật  xưa.  Quả là đáo để .  “Gieo nếp có khi gặt tẻ” các cụ xưa cũng đã dạy rồi. Cuộc đời  luôn ï bất ngờ.

Lỡ xảy ra trường hợp đáng tiếc tương tự  với 8X, 9X.., thì họ sẽ nói với nhau thế nào nhĩ ?

Tôi thầm mong  sẽ có ngày  các nhà tạo mẫu Việt Nam làm cho  chiếc yếm từ  ca dao dân ca trở  về cuộc sống  với chức năng đời thường của nó nhưng phải ở tầm thẩm mỹ cao hơn:

        “ Ta về ta vẫn nhớ mình
      Nhớ yếm em  mặc nhớ tình em trao”
                                                                                                Xuân 2010